ป๋วยเสวนาคาร ก่อตั้งขึ้นโดยปรารภเหตุเจตนารมณ์ของศิษยานุศิษย์ และเหล่าญาติมิตรของศาสตราจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ จำนวนหนึ่ง ซึ่งมุ่งหมายจะให้มีแหล่งแห่งที่เป็นเครื่องหมายของคนดี ที่สามารถ และสืบสานอุดมการณ์สันติประชาธรรม ก่อตั้งเป็นทางการเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2543 ณ วัดปทุมคงคา (วัดสำเพ็ง) ย่านถนนทรงวาด ที่ซึ่งอัฐิธาตุของท่าน ของคุณแม่ และคุณยายท่าน ได้รับการบรรจุอยู่ ณ ฐานพระปฏิมาในวิหารคต แห่งพระอารามนี้ นับว่าเป็นสถานอันเหมาะสม ยิ่งในการจัดให้มีอาคารอนุสรณ์สถาน  ที่นี่ ใช้สำหรับรองรับจัดกิจกรรม ทั้งในทางความรู้เรืองปัญญา และความบันเทิงเครื่องเริงใจ ประสานหัวสมอง และหัวใจให้ใกล้กัน น้อมนำทางโลกเข้าหาทางธรรม โดยมุ่งความสำคัญไปยังคนรุ่นใหม่ ให้ได้มีโอกาสสัมผัส กับบรรยากาศ ในอาราม ซึมซาบศาสนธรรม ศิลปะและภูมิธรรมเดิม แห่งบรรพบุรุษ ในขณะเดียวกับที่ทาง ฝ่ายวัด อันได้แก่ พระหนุ่มและเณรน้อย ก็จะได้แลกเปลี่ยน เรียนรู้ความคิด วิทยาการใหม่ๆ ในทางการเปลี่ยนแปลง ของโลกอย่างรู้เท่าทัน